در سالهای اخیر، پدیدهای قابل توجه در فضای کسبوکار سیرجان دیده میشود؛ کافی است یک شغل یا کسبوکار جدید با استقبال مردم روبهرو شود تا در مدت کوتاهی نمونههای مشابه آن در نقاط مختلف شهر ظاهر شوند.
از فستفودها و سوخاریهای کیلویی گرفته تا کافیشاپها، آبمیوهفروشیها، فروشگاههای خاص و حتی برخی مشاغل خدماتی؛ گاهی در فاصله چند ماه تعداد واحدهای فعال یک صنف به شکل چشمگیری افزایش پیدا میکند.
اما سؤال اینجاست که چرا بسیاری از این کسبوکارها پس از مدت کوتاهی با کاهش مشتری، رکود یا حتی تعطیلی مواجه میشوند؟
یک فعال اقتصادی معتقد است بخشی از این مسئله به نگاه سطحی به موفقیت دیگران بازمیگردد.
بسیاری از افراد تنها نتیجه نهایی را میبینند؛ مغازهای شلوغ، صف مشتریان و درآمد ظاهراً مناسب.
اما آنچه کمتر دیده میشود، تجربه، مهارت، برنامهریزی، سرمایهگذاری و ریسکهایی است که پشت موفقیت یک کسبوکار قرار دارد.
یکی از صاحبان کسبوکار در سیرجان میگوید:
«بعضیها تصور میکنند اگر یک نفر در کاری موفق شده، همان مدل را کپی کنند به همان درآمد می رسند.
در حالی که موفقیت یک مغازه فقط به نوع محصول بستگی ندارد؛ کیفیت، مدیریت، بازاریابی، محل کسب و دهها عامل دیگر هم دخیل هستند.»
نمونههای این پدیده را میتوان در سالهای مختلف مشاهده کرد. در مقاطعی راهاندازی سوخاری کیلویی به یک موج تبدیل شد. پس از موفقیت چند واحد، تعداد زیادی مغازه مشابه در نقاط مختلف شهر فعالیت خود را آغاز کردند.
اما با افزایش تعداد واحدها ،محدود بودن بازار مصرف و افزایش ناگهانی قیمت مواد اولیه رقابت شدیدتر شد و بسیاری از آنها نتوانستند به فعالیت خود ادامه دهند.
یکی از کارشناسان اقتصادی این رفتار را نوعی «سرمایهگذاری هیجانی» میداند؛ تصمیمی که بیشتر بر اساس مشاهده موفقیت دیگران گرفته میشود تا مطالعه بازار و نیاز واقعی مشتریان.
اقای صادقی کارشناس حوزه کسبوکار در گفت و گو با خبرنگار طلوع قلم بیان داشت: «قبل از راهاندازی هر کسبوکار باید به این سؤال پاسخ داد که چه نیازی از بازار قرار است برطرف شود. اگر دهها واحد مشابه در یک شهر وجود داشته باشد، ورود واحد جدید بدون مزیت رقابتی شانس موفقیت را کاهش میدهد.»
به گفته او، بسیاری از افراد به جای جستجوی ایدههای جدید، ترجیح میدهند مسیر امتحانشده دیگران را تکرار کنند؛ مسیری که در ظاهر کمخطر به نظر میرسد اما در عمل ممکن است به اشباع بازار منجر شود.
در این میان، برخی شهروندان نیز معتقدند فضای اقتصادی سیرجان گاهی تحت تأثیر موجهای مقطعی قرار میگیرد.
به طوری که در یک دوره زمانی همه به سمت یک نوع فعالیت اقتصادی جذب میشوند و پس از اشباع بازار، به دنبال موج بعدی میروند.
نتیجه این روند چیزی نیست جز افزایش سرمایهگذاریهای کمبازده، تعطیلی برخی واحدهای صنفی و از دست رفتن بخشی از سرمایه افراد.
کارشناسان تأکید میکنند که موفقیت در کسبوکار بیش از آنکه به تقلید از دیگران وابسته باشد، به شناخت بازار، خلاقیت، مهارت و ارائه خدمات متفاوت بستگی دارد.
شاید مهمترین درس این رفتارهای هیجانی این باشد که هر مغازه شلوغی لزوماً یک فرصت سرمایهگذاری نیست. گاهی آنچه از بیرون یک موفقیت ساده به نظر میرسد، حاصل سالها تجربه، آزمون و خطا و تلاش مستمر است؛ موضوعی که در نگاه اول دیده نمیشود.
اقتصاد شهرها زمانی پویاتر میشود که کارآفرینان به جای تکرار ایدههای موجود، به دنبال پاسخ دادن به نیازهای جدید باشند. مسیری که شاید دشوارتر باشد، اما احتمال موفقیت پایدار در آن بیشتر است.
سمانه سعیدی نژاد
